Logowanie »
Rejestracja
Pomoc
Dodaj odpowiedź
Płyta główna – (ang. Motherboard, Mainboard) – to laminowana płyta z odpowiednio wyrysowanymi ścieżkami oraz powierzchniowo przylutowanymi układami scalonymi i gniazdami. Najważniejsze elementy współczesnej płyty głównej:
Płyta główna składa się z
1. Obwód drukowany: wielowarstwowy system połączeń
2. Podstawka i slot procesora
3. Gniazda pamięci operacyjnej
4. Cache i/lub podstawka Cache
5. Złącza magistral I/O
6. Gniazda zasilania ATX
7. Regulator napięcia
8. Kondensatory służące do filtracji i wygładzania przebiegów
9. Złącza klawiatury i myszy
10. Chipset
11. Sterownik klawiatury
12. Zegar czasu rzeczywistego RTC
13. Super sterowniki I/O
14. Pamięć CMOS
15. BIOS
16. Baterie
17. System zworek: zestawy zwiernych styków pełniących rolę przełączników funkcjonalnych. Bardzo różnorodne i szerokie zastosowanie.
Zakres regulacji z użyciem zworek
• Regulacja napięcia procesora
• Regulacja prędkości procesora magistrali
• Dopasowanie płyty do typu procesora
• Ustawienie typu i wielkości pamięci cache
• Resetowanie pamięci CMOS
• Zworki Disable umożliwiające wyłączenie wybranych fragmentów płyty
18. Porty i głowice
Typy portów:
- szeregowy
- równoległy
- port PS/2
- USB
- FireWire
- IR Port
- Interfejs dysku twardego
19. Złącza punktowe: wskaźniki, diody LED, przełączniki zewnętrzne
- przełączniki zasilania
- indykator zasilania (LED)
- przełącznik TURBO
- LED przełącznika TURBO
- indykator aktywności dysku twardego
- głośnik systemowy
- przełącznik Suspend Mode
- LED przełącznika Suspend Mode
2.Producenci płyt głównych
Oto lista głównych producentów płyt głównych na świecie:
Abit/USI – To tajwański producent płyt głównych, w roku 2006 został przejęty przez Universal Industrial (USI).
A-Open – Duży Tajwański producent elektroniki wytwarzający również płyty główne dla produktów Intel i AMD.
ASRock – To kolejna firma z Tajwanu, która specjalizuję się w produkcji tańszych płyt głównych, obsługujących mikroprocesory Intel i AMD.
ASUS – Jedna z największych firm produkujących płyty główne, dla platform Intel i AMD, Główna siedziba firmy znajduje się na Tajwanie.
ECS – Drugi największy producent w dziedzinie produkcji płyt głównych pochodzący z Tajwanu, produkty tej firmy są przeznaczone dla produktów Intel i AMD.
GIGABYTE – Tajwańska firma specjalizująca się w produkcji osprzętu komputerowego, w tym także płyt głównych.
Intel – Tej firmy nie trzeba przestawiać, jednak poza procesorami, to produkuje jeszcze wysokiej klasy płyty główne na bazie swoich chipsetów i wyłącznie pod swoje mikroprocesory.
MSI - Tajwańska firma specjalizująca się w produkcji osprzętu komputerowego, w tym także płyt głównych.
Jak widać największy potentat w produkcji płyt głównych to Tajwan
3.Rodzaje płyt głównych.
Podstawowym pojęciem dotyczącym płyty głównej jest jej format, który określa jej wielkość, rozmieszczenie poszczególnych elementów, a także gniazd i otworów montażowych.
Format płyty do jakich zastosowań służy dana płyta, oraz do jakiej obudowy jest przeznaczona.
FORMAT AT
Jest to już przestarzały format płyty głównej, pod ogólną nazwą tego formatu kryją się dwie odmiany tego formatu:
Full size AT – to płyty o wymiarach 30cm szerokości na 34,5cm długości, stanowiące rozwinięcie wcześniejszego standardu XT. Płyty były montowane w specjalnie przystosowanej obudowie typu Desktop (leżąca) bądź Tower (stojąca), również określane były skrótem AT np. Desktop AT.
Baby AT – jak sama nazwa wskazuje jest to mniejszy rozmiar, płytę tą można zamontować w obudowach przeznaczonych na płyty Full size AT. Dla nowych płyt opracowano obudowy typu Mini Tower, w których już nie można było zamontować starszego formatu. Baby AT mają rozmiar 21-23cm szerokości i 33cm długości.
Przykładowa płyta Baby AT:
Złącza na płytach formatu AT:
Złącze zasilania – umożliwia przyłączenie zasilacza do płyty głównej. Zasilacz musiał być wyposażony w dwie identyczne wtyczki oznaczone jako P8 i P9 (nazywane też P1 i P2).
Nie miały one żadnego fizycznego zabezpieczenia przed błędnym montażem w złączu.
Prawidłowo czarne przewody masy powinny, podczas montażu w złączu zasilania, znajdować się koło siebie. Odwrotne połączenie prowadzi do uszkodzenia płyty głównej.
Złącze klawiatury „DIN” – Jest to pięciopinowe złącze służące do podłączenia klawiatury, zamieszczone na krawędzi płyty głównej.
Gniazdo pamięci operacyjnej – Montowano je po tej samej stronie co złącze DIN, bardzo często były zasłaniane zasilaczem, co uniemożliwiało dostęp do modułów pamięci.
FORMAT ATX
Format ATX, po raz pierwszy został zaprezentowany przez firmę Intel w 1995 roku. Jest to następca płyt Baby AT. Otwarty charakter licencji pozwolił na stosunkowo szybki rozwój standardu ATX. Jednak dla tego standardu potrzebna jest obudowa typu ATX, oraz zasilacz ATX.
Jedna pod ogólną nazwą formatu ATX, kryję się kilka różnych formatów, oto najważniejsze formaty:
Standard-ATX – to standardowy format ATX, określany również jako Full Size ATX, rozmiary to 305x244mm.
Micro-ATX – jest to pomniejszony format ATX o wymiarach 244x244mm (lub mniejszy). Wraz ze zmniejszeniem standardu zredukowano liczbę niektórych gniazd wejścia-wyjścia na powierzchni płyty.
Flex-ATX – kolejny format ATX, o wymiarach 228x191mm. Opracowany został z myślą o tanich i małych wersjach komputerów PC.
Oto podstawowe zmiany jakie zostały wprowadzone na płytach formatu ATX.
złącza zasilania – jednoczęściowe, 20-pinowe złącze (obecnie 24-pinowe) zostało tak wyprofilowane aby uniemożliwić błędny montaż wtyczki zasilającej.
Porty i złącza I/O – gniazda portów zostały wyprowadzone na krawędź płyty głównej. Zintegrowanie podstawowych portów z płytą zmniejszyło ilość wykorzystanego okablowania, a to przełożyło się na zmniejszenie kosztów wyposażenia płyty.
Przesunięte gniazda pamięci i procesora – gniazda zostały przesunięte dzięki czemu, po zamontowaniu płyty głównej w obudowie dostęp do procesora i pamięci jest lepszy.
Kierunek przepływu powietrza – zasilacze AT zasysają powietrze do środka, natomiast zasilacze ATX wydmuchują ciepłe powietrze na zewnątrz. Odwrotny kierunek przepływu powietrza zmniejszył ilość zanieczyszczeń wtłaczanych do obudowy komputera PC.
FORMAT NLX
Format NLX to standard opracowany dla obudów komputerowych typu desktop, low profile, slimline (biurkowe, niskoprofilowe). Format ten został opracowany z myślą o komputerach pracujących w miejscach z ograniczoną przestrzenią roboczą.
Płyty w tym formacie są najczęściej wytwarzane przez znanych producentów takich jak IBM, Dell, Siemens. Komputery w obudowach typu desktop najczęściej zamawiane są przez banki lub pocztę.
Główną cechą format NLX jest brak na płycie głównej wszelkich gniazd magistrali wejścia/wyjścia. Wyprowadzenia tych magistrali dołączane są w postaci dodatkowej karty, montowanej na specjalnie wyprofilowanej krawędzie płyty głównej.
Karty rozszerzeń montowane są w gniazdach umieszczonych równolegle do płyty głównej, dzięki czemu nawet wysoka karta zmieści się w obudowie typu slimline. Złącze zasilania i wyprowadzenia wszystkich portów zaadaptowano z formatu płyt ATX.
INNE FORMATY PŁYT GŁÓWNYCH
WTX – to format opracowany przez firmę Intel, i przeznaczony dla droższych stacji roboczych i serwerów. Charakterystyczną cechą tego formatu jest jej rozmiar i przystosowanie do obudów z zestawem szuflad i ruchomych paneli ułatwiających rozbudowę oraz dostęp do wewnętrznych komponentów.
BTX – jest formatem opracowanym przez firmę Intel w celu zastąpienia standardu ATX. W założeniu projektantów najbardziej rozgrzewające się elementy (procesor, chipset, pamięci RAM, chipset graficzny) montuje się na płycie głównej w jednej linii, tworząc kanał termiczny. W tym kanale umieszcza się duży radiator z bocznym wentylatorem.
ITX – standard opracowany dla najmniejszych obudów komputerowych. Płyty ITX są kompatybilne ze standardem Flex-ATX. Powstały trzy odmian ITX – mini-ITX (17x17cm), Nano-ITX(12x12cm), Pico-ITX(10x7,2cm).
WYMIARY RÓŻNYCH FORMATÓW PŁYT GŁÓWNYCH
4. Elementy elektroniczne płyty głównej
5.Chipset płyty głównej
Chipset to najważniejszy komponent płyty głównej, odpowiada on za komunikację pomiędzy procesorem, a pozostałymi elementami płyty głównej. Fizycznie chipset składa się z dwóch układów scalonych – mostka północnego i mostka południowego.
Chipset integruje interfejs magistrali mikroprocesora, kontroler pamięci, kontrolery urządzeń wejścia-wyjścia i kontrolery magistrali. Generuje częstotliwości mikroprocesora i magistral i steruje nimi. Zawiera kontrolery pamięci masowej, zegar czasu rzeczywistego i CMOS, kontrolery DMA (bezpośredniego dostępu do pamięci), a w niektórych przypadkach także zintegrowany układ graficzny, sieciowy i muzyczny. Od możliwości chipsetu zależą głównie właściwości płyty głównej.
W klasycznej architekturze funkcje chipsetu są rozdzielone na dwa oddzielne układy scalone (mostki) połączone magistralą PCI (magistrala komunikacyjna). Mostek północny łączy magistralę mikroprocesora z pamięcią RAM, magistralą AGP (zaawansowany/przyśpieszający interfejs graficzny) i magistralą PCI. Mostek południowy pośredniczy w komunikacji między mostkiem północnym (za pośrednictwem PCI), a wolniejszymi komponentami płyty głównej.
North Bridge – (mostek północny) – To główny układ chipsetu odpowiedzialny za bezpośrednią komunikację mikroprocesora, za pomocą magistrali mikroprocesora (FSB ang. Front Side Bus – magistrala zewnętrzna), z pamięcią RAM, oraz magistralami AGP i PCI.
South Bridge – (mostek południowy) – wolniejszy komponent układu integrujący kontrolery pamięci masowych (twardych dysków i napędów optycznych) i magistralę USB (uniwersalna magistrala szeregowa).
Super I/O – układ, który nie jest częścią chipsetu, jednak ściśle z nim współpracuję. Połączony jest z mostkiem południowym za pomocą magistrali ISA (standardowa architektura przemysłowa).
Integruje wszystkie pozostałe komponenty obsługujące urządzenia wejścia-wyjścia niewspierane przez chipset: porty PS/2 myszy i klawiatury, port szeregowy (COM) i równoległy (LPT), kontroler stacji dyskietek, połączenie z BIOS.
Chipset może integrować następujące elementy:
- Kontroler IDE, SCSI, FDD, SATA, etc.
- Kontroler klawiatury (KBC), przerwań IRQ, kanałów DMA
- Układ zegara rzeczywistego RTC
- Układy zarządzania energią (Power management) pojęcie to określa grupę funkcji umożliwiających zarządzanie, a przede wszystkim, oszczędzanie energii podczas pracy komputera. Głównym założeniem systemu jest redukcja poboru prądu przez urządzenia, które w danej chwili są wykorzystywane.
- Kontroler układów wejścia/wyjścia: Centronix, RS232, USB etc.
Chipsetu nie da się wymienić na nowszy, tak jak to ma miejsce w przypadku np. procesora. Decydując się na dany model, jesteśmy całkowicie uzależnieni od jego parametrów, a jedynym sposobem wymiany jest zakup nowej płyty głównej.
Konfiguracja parametrów pracy poszczególnych podzespołów wchodzących w skład chipsetu zmieniana jest poprzez BIOS i zapamiętywana w pamięci CMOS komputera. Ustawienia te możemy zweryfikować, korzystając z programu BIOS setup.
ARCHITEKTURA WSPÓŁCZESNEGO CHIPSETU
Architektura współczesnego chipsetu odbiega od architektury klasycznego układu North and South Bridge. Największe zmiany wprowadzono na poziomie komunikacji między układami chipsetu, gdzie równoległą magistralę PCI zastąpiono dedykowanym interfejsem. Dzięki nowemu pomysłowi odciążono magistralę PCI, przeznaczając jej całe pasmo transmisyjne do współpracy z kartami rozszerzeń, oraz poprawiono szybkość komunikacji między układami chipsetu.
Przykładowa architektura chipsetu Intel
6. Gniazda procesorowe na płytach głównych
Sockety i procesory firmy Intel:
Sockety i procesory firmy AMD:
7. BIOS
BIOS ( z ang. Basic Input/Output System) to podstawowy system wejścia-wyjścia .
Najniższy poziom oprogramowania komputera, umożliwiający działania innych programów, operacji wykonywanych przez komputer.
BIOS jest łącznikiem między sprzętem a programami. Procedura BIOS-u, została zapisana w pamięci stałej komputera, w odpowiednich układach scalonych, w postaci rozkazów języka maszynowego. Procedury te można odczytać, ale nie można ich zmodyfikować.
(oprogramowanie przechowywane w układach scalonych nazywa się oprogramowanie układowym FIRMWARE).
Programy znajdujące się w BIOS-ie dzielimy na:
- testująco-inicjujące prace komputera
- programy zawierające procedury sterujące różnymi elementami komputera, jak np. napędami, urządzeniami wejścia/wyjścia.
BIOS steruje współpracą wszystkich podstawowych funkcji, komputera z systemem operacyjnym. Troszczy się między innymi o to, by sygnały wychodzące z klawiatury przetwarzane były do postaci zrozumiałej dla procesora. BIOS posiada własną, choć niewielką pamięć, w której zapisane są informacje na temat wszystkich urządzeń zainstalowanych w komputerze. Po uruchomieniu komputer wyświetla informacje na temat kombinacji:
Główne zakładki w BIOS-ie:
STANDARD BIOS FEATURES – zawiera standardowe ustawienia pamięci CMOS
ADVANCED BIOS FEATURES – zawiera zaawansowane ustawienia BIOS
ADVANCED CHIPSET FEATURES – zawiera zaawansowane ustawienia chipsetu
INTEGRATED PERIPHERALS – zawiera opcje umożliwiające zarządzanie interfejsami wbudowanymi w płycie głównej.
POWER MANAGMENT SETUP – zawiera opcje umożliwiające zarządzanie energią
PnP/PCI CONFIGURATION – Zawiera opcje przydzielające przerwania portom I/O lub szynom PCI
H/W MONITOR – Pozwala na sprawdzenie podstawowych informacji diagnostycznych o komputerze.
FREQUENCY/VOLTAGE CONTROL – zawiera opcje odpowiadające za zarządzanie napięciem i częstotliwością magistrali
LOAD OPTIMIZED FILES – ładuje ustawienia fabryczne BIOS-u
BIOS SETTINGS PASSWORD – pozwala ustawić hasło do wejścia na BIOS
SAVE&EXIT SETUP – zapisuje wprowadzone zmiany i wychodzi z BIOS-u
EXIT WITHOUT SAVING – wychodzi z BIOS-u bez zapisywania wprowadzonych zmian.
Dziękuje za przeczytanie mojego poradnika.
Bibliografia:
Tomasz Kowalski
„Technik Informatyk – Urządzenie Techniki Komputerowej”
Krzysztof Wojtuszkiewicz
„Urządzenia Technik Komputerowej część 1. Jak działa komputer ?”
www.wikipedia.pl
Zdjęcia i obrazki zostały znalezione za pomocą przeglądarki Google.
www.google.pl
Cytuj
od kiedy go dali, to zaczęło się walić..
no, jak przestałem kupować Eksperta to wzięli i wstrzymali ;| także nie mam tylko numeru pierwszego i ostatniego :p trochę szkoda, parę lat się było...
